بازرگانی خارجی فرش

 

فرش دستباف در جهان معمولاً بعنوان كف پوش اتاق و در مواردي براي تزئين ديوار يا ميز و يا مبل مورد استفاده قرار مي‌گيرد. اين كالا در كشورهاي تركيه، پاكستان، افغانستان، هندوستان، چين، نپال، و…. و كشورهاي شمال آفريقا (الجزاير، تونس، مراكش) بافته مي شود ليكن زادگاه فرش دستباف ايران بوده  و به لحاظ ويژگيهايي كه از نظر اصالت و زيبايي نقوش و كيفيت بافت دارد، فرش ايران كالايي است هنري و با ارزش كه با مرور زمان نه تنها مصرف آن به فراموشي سپرده نشده بلكه توانسته با گسترش تكنولوژي و ماشيني شدن زندگي، جاي خود را در موزه‌ها، كاخهاي مجال، هتلهاي بزرگ و … باز كند.

در حال حاضر رقيبان فرش ايران، با استفاده از نيروي كار ارزان و نيز با استفاده از تكنولوژي و همچنين مديريت مناسب توانسته‌اند حضور ايران را در بازار جهاني فرش كمرنگتر كنند.

همانطور كه مي‌دانيم در سطح جهان كشورهاي زيادي هستند كه فرش ايران به آنها صادر ميشود، كشورهاي كه از واردكنندگان قديمي فرش هستند، كشورهاي جديد كه خواهان فرش ايران هستند و همچنين كشورهاي ناشناخته‌اي كه با تبليغات مناسب مي‌توان سهم عمده‌اي از فرش ايران را به آنجا صادر كرد. اميد است با چاره‌ جويي و همچنين مديريت توليد، فروش و صادرات گامي نو در اين راه برداشته شود.

 

وضعيت فعلي فرش ايران

روزگاري نام ايران با فرش ايران در سراسر جهان عجين بود و شهرت فرش و هنرمندان توانمند ايراني شهره جهان بود، اما امروزه رقيباني از گوشه و كنار جهان كه سابقه و قدمتي در اين صنعت و بازار جهاني ندارند سربرآورده و بيش از 50 درصد از سهم بازار را به خود اختصاص داده‌اند. كشورهايي همچون پاكستان، هند و نپال توانسته‌اند سهم بازار و ايران از اين صنعت تنگ‌تر كنند و سهم چند درصدي ديروزخود را به 50 درصد امروز برسانند.

اين در حالي است كه  بيش از ده ميليون خانوار در ایران از طريق اين صنعت ارتزاق مي‌كنند؛ راه‌اندازي كارگاه، سرمايه چنداني نمي‌طلبد و نقش صنعت فرش در اشتغال‌زايي غیر قابل انکار است.

در طي بيست و اندي سال اخير روند صادرات فرش ايران نزولي بوده و به پايين‌ترين حد خود رسيده است. اين در حالي است كه بازارهاي جهاني روبه ‌گسترش است و جمعيت جهان نيز بيشتر از 50 درصد افزايش يافته است. طبيعي است كه ميزان مصرف فرش باید  به مراتب بيش از20 سال گذشته باشد.

 

 

بررسي وضعيت فعلي صادرات فرش با استفاده از آمار سال‌هاي 78-1370

در سال 1370، صادرات فرش ايران 1117 ميليون دلار بود كه 43 درصد صادرات غيرنفتي كشور را تشكيل مي‌داد. رقم صدور فرش در سال 1373 به حدود 1674 ميليون دلار رسيد كه 44 درصد صادرات غيرنفتي كشور بود. اين ارقام در سالهاي بعد به شدت افت كرده تا آنجا كه در سال 1377 به پايين‎ترين حد در اين دهه يعني به 576 ميليون دلار و حدود 20 درصد صادرات غيرنفتي كشور رسيد.

رقم صادرات غيرنفتي كشور نيز كه در سال 1373 به ركود 8/4 ميليارد دلار رسيده بود از سال 1374 به بعد تا به حال در حدود 3 الي 1/3 ميليارد دلار جا زده است و عليرغم تمامي تسهيلات و راهكارهاي ارايه شده، هيچگاه نتوانسته است به جايگاه سال 1373 نزديك شود.

جدول شماره دو صادرات فرش ايران را طي سالهاي 1370 الي 1378 به نمايش مي‎گذارد. درصد سهم فرش نسبت به صادرات غيرنفتي كشور نيز در اين جدول مشخص مي‎باشد.

 

 

 
   

 

 

وضع پيمان ارزي و اعمال سياستهاي اقتصادي و ارزي نابخردانه و غيركارشناسي و بكارگيري نرخ ارزيابي بالا و غيرواقعي جهت پيمان سپاري فرشهاي صادراتي و بكارگيري قوانين پيچيده ، نارسا و متغير را مي‌توان از دلايل افت شديد صادرات به شمار آورد. صادرات فرش در سال 78 نسبت به سال قبل از 3/21 درصد رشد برخوردار شده از 576 ميليون دلار به 691 ميليون دلار رسيد.

در 9 ماه نخست سال 80 صادرات فرش و صنايع دستي به 8/402 ميليون دلار رسيد كه در مقايسه با مدت مشابه سال 79، 30/15 درصد كاهش را نشان مي‌دهد. بيشترين كاهش صادرات در بين گروههاي مختلف كالاهاي صادراتي غيرنفتي متعلق به فرش و صنايع دستي بود. صادرات فرش همراه مسافر نيز با كاهش 9/15 درصدي در 9 ماه نخست سال 80 به 65 ميليون دلار كاهش يافت. از مجموع صادرات 8/402 ميليون دلاري فرش در مدت ياد شده سهم صادرات فرش دستباف 3/389 ميليون دلار بوده كه از صادرات 16 هزار تن فرش به خارج از كشور كسب شده است. اين ارقام در مقايسه با مدت مشابه با مدت مشابه سال 79، از لحاظ وزني 6/17 و از لحاظ ارزشي 8/14 درصد كاهش نشان مي‌دهد.