اهداف راه راهبردي:

  • تامين حمل ونقل ايمن ، سريع ، ارزان و راحت در شهر ها
  • ايجاد امکانات دسترسي عادلانه در شهر برا ي عموم و خصوصا اقشار با بنيه ضعيف مالي
  • حداقل سازي تعداد و طول سفرها ( کاهش تعداد و فواصل سفرها در حد ممکن )
  • تقليل حوادث و اثرات نامطلوب زيست محيطي حمل و نقل
  • استفاده از مناسبترين ترکيب وسايل مختلف حمل و نقل

خط مشي ها :

  • بازسازي و تقويت بتنيه حمل و نقلي موجود بر مبناي استراتژي توجه به وسايل حمل و نقل عمومي
  • تلاش در جهت تامين عدالت اجتماعي در بخش حمل و نقل شهري
  • گسترش کمي و ارتقا ء کيفي فرهنگ ترافيک
  • سازماندهي فضايي و توزيع امکانات حملو نقل شهري با عنايت به جمعيت ، تقاضاي سفر ، فعاليت و در آمدها
  • بدين ترتيب و با توجه به مطالعات و تحقيقات گسترده اي که جهت تدوين الگوي مصرف حمل و نقل شهري صورت گرفت بر آيندي به شرح زير جمع بندي گرديد :
  • هر شهري به مانند يک گياه با توجه به امکانات و محدوديتهاي محيط اطراف خودش پديد مي آيد و در طول زمان شکل مي گيرد . بافت و سيماي هر حاصل تلاش چندين نسل است که توانسته اند  اکوسيستمي  انساني پديد بياورند . به طوريکه نه معضلي را در محيط اطراف پديد بياورند و نه از لحاظ اقتصادي و اجتماعي مشکلي را در درون خود موجب شده باشند . اين بافتها که با توجه به امکانات محيطي و اجتماعي مشکلي را در درون خود موجب شده باشند . اين بافتها ک با توجه به امکانات محيطي حمل و بومي توسط چندين نسل پديده آمده حاوي گنجينه هايي از اصول و قواعد شهرسازي هستند و همين بافتها و سيماهاي شهري هستند که نظام شهرسازي بومي اين مرز و بوم را تشکيل مي دهند. بنابراين از تخريب و نابودي اينگونه فضاهاي شهري بايد جدا ً پرهيز شود . و اگر ضرورت ايجاب کند .

پس از مطالعات جامع سعي در حفظ جنبه هاي مثبت و مفيد قواعد و اصول شهرسازي اينگونه شهرها و رعايت آنها در فضاهاي شهري جديد شود و از بکار بردن اصول و قواعد شهرسازي بيگانه با فرهنگ و طبيعت ايران پرهيز شود .

  • هرمنطقه اي از کشور ، امکانات و پتانسيلهاي ويژه خود را داراست . اين امکانات هويتي خاص به شهرهاي خود داده اند . به طوريکه در گذشته چنانچه مسافري از شمال به جنوب کشور مسافرت مي کرد متوجه اين موضوع در سيما و حتي فضاهاي شهري مي شد ولي متاسفانه اکنون به اين مسئله توجهي نمي شود و ديري نمي گذرد که تمام شهرها در سرتا سر مناطق کشور از شمال گرفته تا جنوب و از غرب تا شرق و شرايط متفاوت . هويت و سيماي يکسان پيدا بکنند ، که اين نتيجه اي جز صرف هزينه هاي اقتصادي سنگين و پديد آمدن انواع و اقسام ناهنجاريهاي اجتماعي و فرهنگي شهرها پيامدي نخواهد داشت .
  • از مهمترين اصول شهرسازي در شهرهاي گذشته ايران رعايت سلسله مراتب شبکه اي حمل و نقل و جدايي فضاهاي شهري عمومي و خصوصي از همديگر است . . رعايت اين اصول در طراحي جديد موجب مي شود تا شهروندان با خيال راحت و آسايش کافي به کارهاي خود بپردازند و نگران اعضا خانواده و به ويژه اطفال و بزرگسالان خود نباشند .
  • شبکه حمل و نقل شهري بايد به طور منظم و به شکل سيستمي طراحي شود و هر کدام از اصلاح شبکه مي يابد در شهرکارکرد خود را به نحو بهينه اي انجام بدهد تا مشکل و معضلي در شبکه به وجود نيايد .

هر وسيله (سنگين،نيمه سنگين و سبک ) مي بايد از شبکه خاص خود استفاده کند و از ورود به شبکه هاي ديگر پرهيز نمايد . زيرا عدم رعايت اين مسئله موجب اختلال در کل شبکه شهر و انتقال مشکل ترافيکي به اضلاع ديگر شبکه مي شود و حرکت وسائل نقليه و دسترسي ها را مشکل مي سازد .

  • در دهه هاي پيش هدف از اصلاح حرکت در شبکه افزايش سرعت وسايل نقليه بوده است . ولي امروزه اين هدف جاي خود را به دسترسي يا به عبارت بهتر تسهيل در دسترسي داده است . توزيه و پخش مناسب کاربريها و شبکه هاي حمل و نقل بايد با اين ايده و فکر طراحي و اجرا گردد . . از ملزومات رسيدن به چنين اهدافي ، تصحيح نظام کاربري شهري است که بايد بر اساس فر ايند برنامه ريزي کاربري اراضي شهري و حمل ونقل اصلاح شود . برنامه ريزي حمل و نقل شهري و برنامه ريزي شهري هستند که بايستي با همديگر و به طور هماهنگ طراحي شوند .
  • براي جلوگيري از پديد آمدن ترافيک در شهرها به ويژه شهرهاي بزرگ و جلوگيري از ايجاد آلودگي در محيط زيست شهري و همچنين کاهش اتلاف وقت و انرژ ي، استفاده از سيستمهاي حمل و نقل عمومي بسيار کارآمد و با صرفه تر از وسايل حمل و نقل خصوصي ايفاي نقش مي کنند
  • در شهرهاي بالاي 500 هزار نفر جمعيت و کاهش تقاضاي سفر لازم و ضروري است . و در اين جهت ايجاد محدوده ترافيک در مرکز شهر ، وضع عوارض سنگين براتومبيلهاي وارداتي ، توزيع صحيح کاربري هاي زمين ف اخذ ترافيک و حق عبور ، وضع ماليات بر سوخت و مالکيت اتومبيل و ايجاد پراکندگي در ساعات کار در اطراف شهر توصيه مي شود.
  • تجهيزات شهري براي استفاده بهينه از فضاهاي عمومي شهري و حفظ امنيت ، کنترل ترافيک و نگهداري معابر شهري يا صحيح و برحسب نياز نصب نشده اند يا اينکه توسط اطلاعيه ها و اعلاميه هاي تجاري مخدوش شده اند . علاوه بر اين در جهت نگگهداري و استفاده از اين تجهيزات از طريق وسايل ارتباط جمعي و مراکز آموزشي ( کتب و متون آموزشي مدارس و غيره ) آموزشهاي لازم به مردم ارائه گردد .
  • تسهيلات حمل و نقا شهري که عبارتند : از پايانه ، جايگاههاي توزيع سوخت ، پارکينگ و تعميرگاه و مانند آنها به عنوان جزيي از پيکره شبکه حمل و نقل شهري محسوب مي شوند . اين تسهيلات در کاهش آلودگي هوا و محيط زيست شهري نيز نقش مهمي دارند . بنابراين

در تاسيس هريک ازتسهيلات به ويژه تعميرگاههاي و پايانه ها ، نظارت دقيق شهرداري ها اعمال مي  شود .

توصيه مي شود که براي ايجاد تعميرگاه ( ماشينهاي سنگين و سبک ) از طرف شهرداري ضوابط و مقرراتي وضع شود و از رشد بي رويه و لجام گسيخته آنها در اطراف شبکه حمل و نقل به ويژه در مدخل ورودي شهرها جلوگيري شود .

ازمجموع مباحث صدر الذکر در شوراي عالي بررسي و تعيين الگوي مصرف موارد ذيل به تصويب رسيد :

  • اولويت دسترسي به حرکت

– گرايش به کاهش تعداد سفر

  • تامين حمل و نقل شبکه هاي مخابراتي
  • توسعه کمي و کيفي شبکه هاي مخابراتي
  • گرايش به سمت حمل دسته جمعي و انبوه
  • حفظ مسائل زيست محيطيو کاهش آلودگي هوا
  • استفاده از الگوهاي مناسب شهرسازي
  • افزايش امکانات پاسخگويي به تقاضاي سفرها از حدود 55% ( در زمان تهيه گزارش ) به ميزان حداقل 80% از طريق وسايل نقليه عمومي .
  • تجهيز امکانات حمل و نقل شهرهاي پرجمعيت تر از 100000 نفر به وسيله اتوبوس
  • تجهيز امکانات حمل و نقل شهري با تقاضاي سفرکمتر از 5 /0 ميليون سفر . کيلومتر در روز به وسايل نقليه عمومي کوچکتر از اتوبوس
  • تجهيز امکانات حمل و نقل شهرهاي با تقاضاي سفر بين 5/0تا 8 ميليون سفر. کيلومتر در روز به سيستم اتوبوسراني
  • تجهيز امکانات حمل و نقل شهرها با تقاضاي سفر بيش از 8 ميليون سفر، کيلومتر در روز به سيستمهاي پيشرفته حمل و نقل  ريلي علاوه بر اتوبوسراني .
  • پيش بيني استفاده از مترو با توجه به تراکم سفر در واحد زمان ( براي تمايل سفر در جهت ، در هر گره بيش از 200000 سفر در ساعت اوج )
  • استفاده از سرويسهاي منظم قطارهاي سريع حومه اي و منطقه اي با حوزه خدمت حومه شهري براي شهرهاي شلوغ تر از 500 هزار نفر .
  • حذف ميني بوس از مجموعه وسايل نقليه عمومي در شهرهاي بزرگ و متوسط و هدايت آن به مسيرهاي حومه شهري .
  • افزايش سهم برخوداري جمعيت از ظرفيت اتوبوس بع ازاء هر هزار نفر از حدود 12 ظرفيت ( نشسته و ايستاده ) در شرايط فعلي به 25 .
  • استفاده از تراموي برقي و گازي در شهرها جهت کاهش آلودگي
  • تامين دسترسي عابر پياده با حداکثر مسافت 200 متر به ايستگاه يا پايانه وسايل نقليه شهري .
  • ايجاد تسهيلات لازم جهت استفاده صحيح از موتور سيکلت با حفظ و رعايت اصول ايمني خصوصاً در شهرهاي کوچک و مناطق روستايي.
  • بدين ترتيب ، رهنمودهاي اين الگو که از مرداد ماه 1372 با ابلاغيه صادره معادل اول محترم رياست جمهوري و رئيس شوراي عالي بررسي و تعيين الگوي مصرف لازم  الاجرا ء گرديده است . هم اينک پيشرفت آن از سوي شورايعالي بررسي و تعيين الگوي مصرف پي گيري مي شود . . در اين خصوص اهم اقداماتي که تاکنون از سوي وزارت کشور يا واحدهاي تابعه به انجام رسيده يا در دست انجام است به شرح زير مي باشد .

در راستاي مولفه تجهيز امکانات حمل و نقل عمومي شهرهاي با جمعيت بيشتر از 100000نفر به وسيله اتوبوس :

  • تعداد ناوگان اتوبوس شهري از 4886 دستگاه با متوسط عمر 12 سال در سال 69 به 11500 دستگاه با عمر مفيد 9 سال از طريق خريد اتوبوسهاي جديد و جايگزيني اتوبوسهاي مستهلک در سال 1375 رسيده .

در راستاي مولفه تجهيز امکانات حمل و نقل شهرهاي با تقاضاي سفر کمتر از 5/0 ميليون سفر کيلومتر در روز به وسايل نقليه عمومي کوچکتر از اتوبوس :

  • در سالهاي 69و 70 حدود 4583 دستگاه و در اسل 1371 حدود 3800 دستگاه تاکسي بين شهرهاي مختلف توزيع شده است .

در راستاي مولفه تجهيز امکانات حمل و نقل شهرها با تقاضاي سفر بيش از 8  ميلوين سفر کيلومتر  در روز به